Υποδομές, μετακινήσεις και ανάγκη ενιαίου σχεδιασμού

Στη Λεμεσό, το κυκλοφοριακό πρόβλημα έχει εξελιχθεί στο πιο άμεσο και πιεστικό ζήτημα της καθημερινότητας των κατοίκων. Δεν πρόκειται απλώς για καθυστερήσεις στους δρόμους, αλλά για ένα πολυδιάστατο πρόβλημα που επηρεάζει την εργασία, την οικογενειακή ζωή, την παραγωγικότητα, την υγεία και, συνολικά, την ποιότητα ζωής των συμπολιτών μας.

Η σημερινή κατάσταση δεν είναι τυχαία, αλλά το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου αποσπασματικών αποφάσεων, έλλειψης ουσιαστικού συντονισμού και σχεδιασμού που δεν στηρίχθηκε στις πραγματικές δυνατότητες και αντοχές των υφιστάμενων υποδομών. Η πόλη έχει πλέον ξεπεράσει τα όριά της ως προς τον αριθμό των οχημάτων, ενώ το οδικό της δίκτυο και οι εναλλακτικές μορφές μετακίνησης δεν εξελίχθηκαν με τον ίδιο ρυθμό με τον οποίο αυξήθηκε η οικιστική και επαγγελματική ανάπτυξη.

Ήδη σήμερα παρατηρείται έντονη και καθημερινή συμφόρηση:

• στο κέντρο της πόλης, τόσο στις κύριες όσο και στις δευτερεύουσες οδικές αρτηρίες,
• στους κυκλικούς κόμβους προς και από το κέντρο της πόλης,
• στα ανατολικά, από τον κυκλικό κόμβο Γερμασόγειας προς την πόλη,
• και στα δυτικά, από το Κολόσσι και την περιοχή του νέου σταδίου προς τον αστικό πυρήνα.

Σε μια πόλη μικρή γεωγραφικά, δεν είναι λογικό οι πολίτες να χρειάζονται 40-45 λεπτά για οποιαδήποτε μετακίνησή τους εντός του αστικού ιστού. Ο χαμένος χρόνος, η ψυχική κόπωση και η περιβαλλοντική επιβάρυνση δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά μια καθημερινή πραγματικότητα για χιλιάδες κατοίκους.

Βασικά αίτια του κυκλοφοριακού προβλήματος

Το πρόβλημα δεν είναι συγκυριακό. Έχει σαφή και διαχρονικά αίτια:

• Υπερσυγκέντρωση δραστηριοτήτων (κατοικία, εργασία, υπηρεσίες) στον αστικό πυρήνα.
• Δημόσιες συγκοινωνίες χωρίς αξιοπιστία, επαρκή συχνότητα και ελκυστικότητα.
• Έλλειψη χώρων στάθμευσης και μετεπιβίβασης (Park & Ride) σε καίρια σημεία της πόλης, καθώς και έλλειψη οργανωμένων χώρων στάθμευσης εκτός του κέντρου.
• Παράνομη στάθμευση – συχνά ως αποτέλεσμα της έλλειψης διαθέσιμων χώρων – που περιορίζει τη λειτουργική ικανότητα των δρόμων.
• Οδικά έργα που εκτελούνται αποσπασματικά και, σε πολλές περιπτώσεις, κατά τις ώρες αιχμής.
• Έλλειψη ουσιαστικού συντονισμού μεταξύ Υπουργείων, Δήμων και υπηρεσιών κοινής ωφελείας.
• Χωροθετήσεις μεγάλων αναπτύξεων χωρίς προηγούμενη και ολοκληρωμένη κυκλοφοριακή αξιολόγηση.

Η σύνδεση του κυκλοφοριακού με τη στέγαση

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται χωρικά η πόλη. Η ραγδαία ανέγερση νέων κατοικιών και επαγγελματικών χώρων τα τελευταία χρόνια, σχεδόν αποκλειστικά εντός του υφιστάμενου αστικού πυρήνα, χωρίς παράλληλη και ουσιαστική αναβάθμιση των υποδομών και των μέσων μαζικής μεταφοράς, αύξησε αναπόφευκτα τις καθημερινές μετακινήσεις και επιβάρυνε περαιτέρω ένα ήδη κορεσμένο οδικό δίκτυο.

Οποιαδήποτε πολιτική που αφορά την ανάπτυξη και τη στέγαση στη Λεμεσό οφείλει, συνεπώς, να αξιολογείται λαμβάνοντας υπόψη και τα κυκλοφοριακά κριτήρια. Διαφορετικά, το πρόβλημα δεν επιλύεται, αλλά απλώς μετατίθεται χρονικά και διογκώνεται, σε βαθμό που τα επόμενα χρόνια θα καθίσταται ολοένα και δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά.

Προτεινόμενες λύσεις: κυκλοφοριακό, μετακινήσεις και χώρους στάθμευσης

Η πόλη έχει εδώ και καιρό ξεπεράσει τα όριά της ως προς τον αριθμό των οχημάτων και οι αποσπασματικές λύσεις δεν επαρκούν. Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη διάνοιξη νέων δρόμων, αλλά στην εφαρμογή μιας έξυπνης και ολοκληρωμένης πολιτικής κινητικότητας, που βελτιώνει τη ροή, μειώνει την ταλαιπωρία και προσφέρει ουσιαστικές εναλλακτικές στο Ι.Χ.

Οργανωμένη πολιτική στάθμευσης – Νέοι πολυώροφοι χώροι στάθμευσης (ΣΔΙΤ)

Προτείνεται η δημιουργία νέων πολυώροφων χώρων στάθμευσης σε καίρια σημεία της πόλης μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με σύγχρονες προδιαγραφές:

• πράσινες οροφές,
• ασφαλή φωτισμό,
• θέσεις για ποδήλατα και μικροκινητικότητα,
• σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Αποσυμφόρηση δρόμων και πεζοδρομίων.
• Μείωση παράνομης στάθμευσης που μπλοκάρει τη ροή.
• Λιγότερη άσκοπη κυκλοφορία για αναζήτηση θέσης.
• Αναβάθμιση γειτονιών και εμπορικών περιοχών.

Στόχος είναι η δραστική μείωση της παράνομης στάθμευσης, η απελευθέρωση δρόμων και πεζοδρομίων και η αναβάθμιση των γειτονιών.

Χρήση της τεχνολογίας για αποφυγή άσκοπων μετακινήσεων

• Αναβάθμιση υφιστάμενων χώρων στάθμευσης με καλύτερη σήμανση και αυξημένη ασφάλεια.
• Ανάπτυξη ψηφιακής εφαρμογής με ενημέρωση σε πραγματικό χρόνο για διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης και κυκλοφοριακές συνθήκες σε όλη την πόλη.
• Τοποθέτηση ηλεκτρονικών πινακίδων σε κομβικά σημεία για πληροφόρηση σχετικά με διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης, την κατάσταση του οδικού δικτύου και εναλλακτικές διαδρομές.

Αναμενόμενα οφέλη

• Μείωση του χρόνου μετακίνησης και της κυκλοφοριακής συμφόρησης.
• Περιορισμός της άσκοπης κυκλοφορίας χωρίς συγκεκριμένο προορισμό.
• Καλύτερη και αποδοτικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών.
• Πιο προβλέψιμο, λειτουργικό και αξιόπιστο οδικό δίκτυο.

Η τεχνολογία μπορεί και πρέπει να αποτελέσει καθοριστικό εργαλείο για τη μείωση της άσκοπης μετακίνησης και της κυκλοφοριακής συμφόρησης στη Λεμεσό.

Δημοτικά μικρά λεωφορεία και αναδιοργάνωση συγκοινωνιών

Οι δημόσιες συγκοινωνίες της Λεμεσού χρειάζονται ουσιαστική αναδιοργάνωση. Προτείνεται δίκτυο δημοτικών μικρών λεωφορείων (shuttle buses), συχνών και ευέλικτων, που θα συνδέουν:

• γειτονιές,
• εμπορικά σημεία,
• πολυώροφους χώρους στάθμευσης,
• δημόσιες υπηρεσίες,
• κεντρικούς άξονες.

Πρώτος στόχος: να μην είναι το Ι.Χ. η μοναδική επιλογή. Παράλληλα, απαιτείται αναδιοργάνωση των υφιστάμενων λεωφορειακών γραμμών με:

• αυξημένα δρομολόγια στις ώρες αιχμής,
• σύγχρονες στάσεις,
• επέκταση γραμμών σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές,
• ανάπτυξη εφαρμογής για ψηφιακή πληροφόρηση σε πραγματικό χρόνο.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Μείωση χρήσης Ι.Χ. στο κέντρο.
• Καλύτερη πρόσβαση πολιτών σε υπηρεσίες και εργασία.
• Λιγότερη κυκλοφοριακή και περιβαλλοντική επιβάρυνση.
• Πιο κοινωνικά δίκαιες μετακινήσεις για συνταξιούχους, μαθητές, φοιτητές, εργαζόμενους.

Ποδηλατοδρόμοι, μικροκινητικότητα & αστική κινητικότητα

Η Λεμεσός οφείλει να επενδύσει σε ασφαλείς εναλλακτικές μετακίνησης:

• διασυνδεδεμένο δίκτυο ποδηλατοδρόμων,
• υποδομές για e-bikes και e-scooters,
• οργανωμένους χώρους στάθμευσης ποδηλάτων.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Αποσυμφόρηση στις ώρες αιχμής.
• Μείωση ανάγκης στάθμευσης.
• Βελτίωση δημόσιας υγείας και ποιότητας ζωής.
• Πιο ανθρώπινος δημόσιος χώρος.

Ασφαλείς διαδρομές σημαίνουν πραγματική επιλογή και όχι απλά συμβολικές λύσεις.

Έξυπνα φανάρια & ασφάλεια πεζών

• Έξυπνα συστήματα φωτεινής σηματοδότησης που προσαρμόζονται στη ροή κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο.
• Σύγχρονες διαβάσεις και καλύτερος φωτισμός για την ασφάλεια πεζών και ευάλωτων χρηστών του δρόμου.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Ομαλότερη κυκλοφορία και λιγότερα μποτιλιαρίσματα.
• Μείωση τροχαίων ατυχημάτων.
• Ασφαλέστερη μετακίνηση πεζών και ποδηλατών.

Η λύση στο κυκλοφοριακό δεν είναι απλώς περισσότερος δρόμος. Είναι περισσότερες επιλογές και καλύτερη οργάνωση.

Μελέτη μονοδρομήσεων για άμεση αύξηση ροής

Η άμεση εκπόνηση μελέτης μονοδρόμησης κύριων και δευτερευουσών αξόνων μπορεί να:

• μειώσει σημεία συμφόρησης,
• απλοποιήσει διασταυρώσεις,
• αυξήσει τη ροή κυκλοφορίας έως και 40%,
• διευκολύνει τις συγκοινωνίες,
• βελτιώσει την οδική ασφάλεια.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Άμεσα αποτελέσματα χωρίς μεγάλα έργα.
• Καλύτερη ροή και λιγότερα σημεία σύγκρουσης.
• Πιο αποδοτική λειτουργία συγκοινωνιών.

Η εφαρμογή προτείνεται πιλοτικά (3-6 μήνες), με συνδυασμό έξυπνων φαναριών, ανακατανομή στάθμευσης και περιορισμό διέλευσης βαρέων οχημάτων στις ώρες αιχμής.

Οδικά έργα μόνο τη νύχτα

Η Λεμεσός δεν αντέχει άλλο να λειτουργεί ως μόνιμο εργοτάξιο. Προτείνεται:

• κανονισμός υποχρεωτικής νυχτερινής εκτέλεσης έργων (10:00 μ.μ. – 6:00 π.μ.), με εξαιρέσεις μόνο για έκτακτες ανάγκες.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Μείωση συμφόρησης στις ώρες αιχμής.
• Ταχύτερη ολοκλήρωση έργων.
• Λιγότερη ταλαιπωρία για πολίτες και επιχειρήσεις.

Μεσοπρόθεσμα μέτρα

• Αναβάθμιση υφιστάμενων οδικών υποδομών και, όπου απαιτείται, διαπλάτυνση βασικών αρτηριών.
• Νέες υπόγειες ή επίγειες συνδέσεις του κέντρου με τα βόρεια προάστια μέσω υφιστάμενων κυκλικών κόμβων.
• Πρόσθετες είσοδοι και έξοδοι από και προς τον αυτοκινητόδρομο, από τον κυκλικό κόμβο Γερμασόγειας έως τον κυκλικό κόμβο Πολεμιδιών.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Λιγότερα σημεία κατάρρευσης του δικτύου.
• Πιο σταθεροί χρόνοι μετακίνησης.
• Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του συστήματος.

Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός

• Δημιουργία νέου περιμετρικού ή υπερκείμενου αυτοκινητόδρομου από τον κυκλικό κόμβο Γερμασόγειας έως την έξοδο του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού.
• Αποκέντρωση κρατικών υπηρεσιών και βασικών λειτουργιών, ώστε να μειωθεί η καθημερινή ανάγκη μετακίνησης προς το κέντρο.

Αναμενόμενα ωφέλη

• Στρατηγική αποσυμφόρηση της πόλης.
• Λιγότερες υποχρεωτικές μετακινήσεις.
• Πιο ισόρροπη και βιώσιμη αστική ανάπτυξη.

Συμπέρασμα

Το κυκλοφοριακό πρόβλημα στη Λεμεσό δεν λύνεται με μεμονωμένες παρεμβάσεις. Απαιτεί ενιαίο σχεδιασμό, ουσιαστικό συντονισμό και πολιτική βούληση.

Η Λεμεσός δεν χρειάζεται άλλο ένα σχέδιο.

Χρειάζεται πράξεις με σχέδιο. Τώρα.